English Albanian Serbo-Croatian
Home Ukratko o ICMM O Kosovu Rudarstvo i Geologija Investor's Guide Dataportal GIS Downloads Berza podataka
Rudarstvo i Geologija Ležišta mineralnih sirovina
Date: 10/25/2014
Ležišta mineralnih sirovina

LIGNITI

Lignit je od posebnog značaja za Kosovo. On učestvuje sa oko  97% ukupne proizvodnje električne energije, i sa samo  3% proizvodnje koja potiče iz hidropotencijala. Sa 14,700 Mt, Kosovo je na petom mestu u svetu  među najvećim dokazanim rezervama lignita.Lignit se prostire po celom Kosovskom, Metohijskom i Dreničkom basenu.Prvi sistematizovani podaci o eksploataciji lignita potiču iz 1922. god., kada se u malim razmerama, plitkim podzemnim prostorijama sa podgradom počelo sa prvim rudarskim radovima u Kosovskom basenu. Proizvodnja lignita u većem procentu počinje sa otvaranjem površinskih kopova  Miraš (1958) i Bardh (? Albanski toponimprevod nepoznat Prim.prev.)(1969) primenom vedričarskih ekskavatora.

Detalj – prikaz slojeva lignita i konsolidovanih karbonatnih glinaca
Detalj – prikaz slojeva lignita i konsolidovanih karbonatnih glinaca

Kumulativna eksploatacija, od samih početaka rudarskih radova iz 1922. pa sve do kraja 2004., iznosi do 265 Mt.Sa geološkog gledišta u Kosovskim rudnicima lignita predstavljaju najkvalitetnije od lignitskih ležišta u Evropi. Prosečni koeficijent otkrivke je 1.7m3 po toni uglja  i ukupne utvrđene ekonomski eksploatibilne rezerve upućuju da se radi o jednom od najbogatijih u Evropi, koje će obezbediti proizvodnju u dolazećim dekadama.

Lignit je visokog kvaliteta za potrebe proizvodnje električne energije, i može se porediti u velikom broju parametara kvaliteta sa rezervama lignita u okolnim zemljama. Neto Kalorijska Vrednost (NKV) Kosovskog  lignita varira u vrednosti u redu veličina  od 6.28-9.21 MJ/kg, prosečno  7.8 MJ/kg. Debljina ležišta  (Pliocenske starosti) je mestimično preko 100 m, a prosečno 40 m, sa prosečnim odnosom  otkrivke i uglja 1.7:1. Ovo je pomenuto iz razloga štoje cena struje dobijene od lignita kao goriva, je najniža u regionu i iznosi €0.62/GJ u poređenju sa cenom u Bugarskoj od €0.88/GJ i  €1.34/GJ u Srbiji i Crnoj Gori.

Dalji razvoj otkopavanja lignita u srednjoročnom periodu biće obeležen nastavkom eksploatacije na otkopnom polju Sibovac u severnom delu Kosovskog basena, i pružanjem šansi  privatnim investitorima.


OLOVO-CINK-SREBRO

Rudarski radovi i eksploatacija metala su oduvek bili glavna potpora ekonomije još od pre Romanskog perioda. Iliri, Rimljani, Vizantinci, Saksonci, Turci, Francuzi i Britanci vršili su opsežne rudarske radove u regionu.Ove aktivnosti su se odvijale na devet rudnika,od kojih pet rudnika danas ulazi u sastav Kompleksa Trepče.

Savremeno rudarstvo počinje 1930. kada je britanska kompanija “Selection Trust Ltd” prepravila kompleks Trepče,uključujući razvoj fabrike akumulatora koja je koristila olovo.Aktivni rudarski radovi u ovih pet rudnika prekinuti su tokom kampanje NATO bombardovanja. Lokacuja rudnika Trepče određena je Trepčinim Mineralnim Pojasom .Postoje tri SSZ-JJI dominantne zone mineralizacije u okviru ovog pojasa u kojima su formirana rudna ležišta.

I Zona uključuje rudnik Artana (Novo Brdo) i prati granicu između Vardarske Zone i Kosovske oblasti Srpsko-Makedonske Mase, koja se odlikuje Neogenim kalko-alkalnim vulkanizmom i intruzivima.

II Zona uključuje rudnike Belo Brdo, Stari Trg i Ajvaliju.Ova zona prati glavni rased koji označava Istočnu ivicu prištinskog Miocenskog basena i njegovo proširenje prema SSZ i intruzivnom i vulkanskom kompleksu u severnom Kosovu.

Okno u Belom Brdu
Okno u Belom Brdu

III Zona uključuje rudnik Crnac kaoi mnogobrojne pojave olova i cinka duž zapadne granice Vardarske zone, koja predstavlja kontakt sa Dinaridima Drinjsko-Ivanjičkim (Dreničkim) strukturnim blokom.

Postrojenja za kombinovano otkopavanje rezervi, u pet rudnika u sadašnjem trenutku su odneta, ali su sva ležišta otvorena po dubini a njihovo pružanje je sasvim neutvrđeno , i zavisiće od srećnog izbora sistema istraživanja i definicije bušenja.

Ulaz u Belo Brdo Pb-Zn ležište
Ulaz u Belo Brdo Pb-Zn ležište

Tokom eksploatacije olovo-cinkovo.srebronosne rude u rudniku Farbani potok (Artana-Novo Brdo),oko utvrđeno je postojanje 3Mt visoko kvalitetnog Halojzita (Al2Si2O5(OH)4). Ovoje jedno od svega pet eksploatabilnih ležišta u svetu ove visoko cenjene gline (US$140-450/t), ostala četiri nalaze se u Novom Zelandu, Turskoj, Kini i SAD (Utah). Tekuća svetska produkcija iznosi oko 150,000 t/god.


NIKL

Nekadašnji površinski kop lateritskog ležišta nikla u Čikatovu i Glavici su prekinuta. Preostale rudne rezerve preračunate su i iznose 13.2 Mt sa prosečnim sadržajem  1.42% Ni i 0.05% Co. Proizvodnja je obustavljena  1999 i dodanas nije nastavljena.

Otvoreni kop lateritskog ležišta Nikla u Glogovcu
Otvoreni kop lateritskog ležišta Nikla u Glogovcu

Društveno preduzeće “Feronikl” rudarski kompleks nalazi se trenutno na međunarodnom tenderu za privatizaciju.Tender je u završnoj fazi procene.

Po dodeljivanju privatizacionog ugovora najpovoljnijem ponuđaču , očekuje se ponovno pokretanje proizvodnje.Na Kosovu se nalazi veći broj drugih niklonosnih lateritskih ležišta.

HROM

Niz pojava sočiva hromita alpskog-tipa u jugo-zapadnom delu Kosova, predstavlja deo serije linearnih ležišta  koje se kontinuirano nastavljaju iz Albanije.Ova sočiva su mala ali vrlo visokog kvaliteta i u Albaniji su poznata kao nosioci značajnih količina platinske grupe metala (PGM).

Hromitska ruda
Hromitska ruda

Od kraja Drugog Svetskog rata sve do 1956., ruda se vadila uglavnom iz Đakovičkog rudnika Deva , i ruda se slala u Albaniju na dalju preradu. Kada su se visokokvalitetne rude iscrple, Kosovo je uvozilo 30,000-50,000 t/god. Hromita iz Albanije. Sa ovim se prestalo kada je pogon zatvoren 1991.god. U nekoliko dekada , nije bilo značajnije eksploatacije hroma.


BOKSIT

Kosovska ležišta boksita nalaze se u karstifikovanim krečnjacima i eksploatisana su u nekoliko površinskih kopova koji su u sastavu rudnika Grebnik. Krečnjak u kome se nalazi boksit, se koristi kao građevinski materijal i velike gomile dimenzionisanog krečnjaka zaostale su na kopovima Rudarski radovi započeti su 1966 a prekinutiand 1990, zbog pogoršanja političke situacije na Kosovu.Ukupna proizvodnja bila je 2.85Mt.

Napušteni rudnik boksita na Grebniku
Napušteni rudnik boksita na Grebniku

Tradicionalna tržišta za boksit sa Grebnika su bila Rumunija,Nemačka i Rusija. Rudnik je posedovao pogone za fino mešanje pakovanje i za proizvodnju gipsa; proizvodnja je bila 5,000t/god., za domaće tržište, Crnu Goru i Makedoniju.


MAGNEZIT

Kosovo poseduje dva rudnika magnezita (MgCO3) Goleš i Strezova.U početku oba su radila kao površinski majdani a kasnije se na oba rudnika prešlo na podzemnu eksploataciju sve do njihovog zatvaranja 1999.god.


Magnezitska žica u serpentinitu
Magnezitska žica u serpentinitu


Pre 1990, rudnik Goleš proizvodio je 110,000 t  magnezita, 22,000 t  sinterovanog magnezijuma i 10,000 t kaustičnog kalcinisanog magnezijuma godišnje.

Rudnik Goleš ima pristup kroz vertikalna okna , a rudnik Strezovac otvoren je horizontalnim potkopom .

Na oba rudnika se nedavno započo proces privatizacije.Za dalje informacije o toku privatizacionog procesa posetite : www.kta-kosovo.org


AGGREGATI I GRAĐEVINSKE MINERALNE SIROVINE

Kosovo je bogato sa visoko-kvalitetnim građevinskim mineralnim sirovinama, kao što su andeziti, bazalti, diabazi, gabrovi, graniti, krečnjaci i mermeri.

Otpucavanje krečnjaka za potrebe putogradnje
Otpucavanje krečnjaka za potrebe putogradnje

Veliki potencijali postoje za proizvodnju visokokvalitetnog dekorativnog kao i arhitektonsko-građevinskog kamena.

Dimenzionisani kamen spreman za prodaju
Dimenzionisani kamen spreman za prodaju

Velika ležišta glina predstavljaju izvrsnu sirovinu za opekarsku industriju.

© by ICMM 2005
Contact
FAQ
Disclaimer