English Albanian Serbo-Croatian
Home Ukratko o ICMM O Kosovu Rudarstvo i Geologija Investor's Guide Dataportal GIS Downloads Berza podataka
Rudarstvo i Geologija Metalogenija
Date: 08/01/2014
Metalogenija

Na području Dardanskog Masiva/Srpsko-Makedonske Mase i Vardarske zone (VZ), postoje brojna rudna ležišta. Ova ležišta su formirana tokom različitih metalogenetskih epoha i pripadaju različitim metalogenetskim provincijama.

Sledeća tabela prikazuje glavne endogene mineralizacione intervale i rudne formacije Centralnog Balkanskog regiona.

Glavne endogene mineralizacije u centralnom Balkanskom regionu (Modifikovano prema JANKOVIĆU)

Vreme mineralizacije
Glavni
rudni metali
Tip ležišta
Geotectonski položaj
Magmatski kompleks
Neogene
Pb-Zn, Sb
Skarn
Regionalne razlomne zone reaktivacije(?)
Vulkano-intruzivni kompleks (grano-dioritska magma)
Fe, Cu, Mo, Au, Bi
Hidrotermalna žična i  porfiritska
Gornja Kreda - Paleogen
Cu, Mo
Masivna sulfidna
Globalne riftne strukture
Vulkano-intruzivni kompleks (granitsko-monconitsko-diorit-andezitska magma)
Pb-Zn, Fe
Porfiriti, žična i skarnovska
Jura
Pirit-Cu
Masivna sulfidna
Okeanska kora
Ofiolitski kompleks (diabaz-gabro-piroksenitsko-peridotitska magma)
Cr, Fe, Ti
Magmatska
Srednji do Gornji Trijas
Pirit, Zn, Cu
Masivna sulfidna
Kontinentalni pragovi i okeanska kora
Vulkanski efuzivi (basaltna magma)
Pb, Hg, Fe
Impregnaciona
Mn
Stratiformna
Pb, Zn, Cu
Hidrotermalna žična
Gornji Paleozoik
W-Au, Fe, U
Skarnovska
Kontinentalna kora (?)
Granitna magma
Sb, Mo
Hidrotermalna žična i stratiformna
Pre Paleozojske
Fe, Mn
Vulkanogeno-sedimentna 
Kontinentalni pragovi (?)
Spilit-keratofirska magma

Područje  Kosova je deo Tetisko-Evroazijskog Metalogenetskog pojasa (TEMB-Skraćenica prema engleskojtranskripciji – Prim.prev.). Nastalo je tokomMezozojskog i post mezozojskog perioda, na prostoru nekadašnjeg Tetiskog Okeana, na južnoj granici Evroazije, sa Afro-Arabijskom i Indijskom pločom na jugu. Prostiralose od zapadnog Mediterana preko Alpa i jugoistočne Evrope sve do Hidukuša i tibetskog platoa do Burme i Indonezije, povezujući se Zapadno Pacifičkim Metalogenetskim Pojasom. Karpato-Balkanski region je jedan od oblasti TEMB, koja se odlikuje svojim specifičnostima :

Generalna geotektonska evolucija regiona u kome je formiran TEMB nastala je tesno povezana sa istorijom nastanka i stvaranja Tetisa.Nju karakteriše otvaranje, razvoj ostrvskog luka i mikroploča,zatvaranja i spajanja mikroploča sa Evroazijom, subdukcijom okenaske kore,kao i sučeljavanjem kontinenata, kolizije kontinent-ostrvski luk, i reversnog rasedanja kontinentalne kore.Nastajanje rudnih ležišta i reginalne metalogenetske jedinice, su tesno povezane sa specifičnim tektonskim dešavanjima unutar pojedinih oblasti TEMB-a.U skladu sa konceptom tektonike ploča izvršena je sledeća podela :

  • Unutarkontinentalno rasedanje (gvožđevito-oksidni skarnovi povezani sa  hipoabisalnim intruzijama, vulkanogena, hidrotermalna i vulkanogeno-sedimentna ležišta povezana sa vulkanskom/subvulkanskom aktivnošću, koja sadrži  Pb, Zn, Ba, Hg, Fe, Mn, nisko temperaturna ležišta locirana duž kontinentalnih margina i predstavljena karbonatima koji su nosioci  Pb-Zn sulfida i Hg)
  • Mineralizacija povezana sa okeanskom korom u oblastima njenog širenja (povezana sa ofiolitskim serijama, posebno unutar  Dinarida, kao što su sledeći primeri: hromiti, Ni-Co-Cu sulfidi (pirotin-halkopirit-pentlandit-magnetit u asocijaciji sa Au i Ag, ferotitan magnetit i pirit-halkopirit koji se javljaju u gabrovima, vulkanogeno-sedimentna ležišta sa piritičnim bakrovim sulfidima i slojevita feromanganska ležišta)
  • Mineralizacija u oblastima koje su povezane sa subdukcijom (Fe-u osnovi-skarnovska ležišta, bakar  porfirska ležišta (sa sadržajem Au i PGM), vulkanogeno-hidrotermalna ležišta povezana sa vulkanskim-intruzivnim kompleksima  kalko-alkalnim serijama (sa sadržajem Pb, Zn, Cu, Au, Ag).
  • Mineralizacija povezana sa magmatskom aktivnošću u post-kolizionim kontinent-kontinent dešavanjima (ležišta u hipoabisalnim i vulkanskim nivoima, Pb, Zn, Au, Ag, B, Sb, As, Tl, Mo, magnezit).

Nekoliko velikih metalogenetskih provincija na području bivše Jugoslavije i Balkanskom prostoru, može se jasno uočiti (Alpska, Dinarska, Srpsko-Makedonska, Karpato-Balkanska, Helenidska metalogenetska provincija). Kosovo pripada dvema od ovih metalogenetskih jedinica:  Srpsko-Makedonskoj metalogenetskoj provinciji i Dinarskoj metalogenetskoj provinciji. Granica između  Srpsko-Makedonske metalogenetske provincije i Dinarske metalogenetske provincije je jugo-zapadna margina Vardarske zone.


Srpsko-Makedonska Mineragenetska/Metalogenetska Provincija

Srpsko-Makedonska metalogenetska provincija je od presudnog značaja za Kosovo. Ova jedinicarazvijena je duž granične zone (suture) bivšeg okeana.Rudna ležišta su najčešće povezana sa Oligo-Miocenskim vulkano-intruzivnim kompleksom kalko-alkalnih serija.Najznačajnija ležišta (Stari Trg, Belo Brdo, Crnac, Ajvalija, Kišnica i sl.)  koja sadrže olove i cink, i podređeno bakar i antimon i udruženi sa zlatom, srebrom, arsenom, talijumom, bizmutom i gvožđem. Nekoliko rudnih oblasti su prepoznatljive.Vrlo značajan za Kosovo je Kopaonička rudna regija, koju karakterišu hidrotermalno-metasomatske izmene  žičnog tipa  Pb i Zn i drugih metala (Ag). Porfirska ležišta bakra uokviru ostalih geoloških jedinicasu takođe od velikog značaja.


Dinarska Mineragenetska/Metalogenetska Provincija

Praktično, ova provincija je locirana unutar Dinarida (kao regionalne geotektonske jedinice), aliseprodužava i van nje sve doHelenida.  Endogena rudna mineralizacija  Dinarske provincije je najvećim delom povezana sa dve metalogenetske epohe: starijom Hercinskom i ranom Alpskom.

Glavna mineralizacija  Kosova je u vezi sa srednjim do gornje Jurskim ofiolitskim kompleksom (podiformnim, peridotit-piroksenitska ležišta sa sadržajem Cr, Ti, Fe).

U istoj geološko-geotektonskoj poziciji, pojavljiju se i ležišta hidrotermalnih masivnih sulfida sa piritom i bakrom (značajnaležišta u Albaniji su povezana sa bazaltom vulkanogeno-sedimentnog razvojnog perioda)

Sporadično, Ni- i Cu-mineralizacija može se pronaći unutar Jurskih utramafitskih jedinica.One su formirane nasličan način kao Cr i Ti, likvidnom segregacijom tokommagmatske diferencijacije.

U okviru Drenica-Dobroševac rudarske oblasti,poznata su stara lateritska ležišta  Fe-boksita i Ni-Co sa magnezitom (Čikatovo, Glavica, Trstenik,Magura i dr.)

Ova Karta se može poručiti u berzi podataka (at the Data Shop)
Ova Karta se može poručiti u berzi podataka (at the Data Shop)
© by ICMM 2005
Contact
FAQ
Disclaimer